آموزش مهارت‌های ضروری پژوهش

در یک نگاه کلی، دوره مهارت‌های ضروری پژوهش که جزئی از اصول مقاله نویسی است در شش بخش ارائه شده است. آغاز پژوهش با مجموعه‌ای از دغدغه‌هاست. اولین گامِ پژوهش تبدیل این دغدغه‌ها به مسئله پژوهشی است. در بخش آغازین دوره به این مسئله می‌پردازیم. بعد از آن طبیعتاً لازم است منابع پژوهشی را جدی‌تر جستجو کنیم. در این بخش اغلب با انبوهی از منابع مواجه می‌شویم و همواره زمان محدودی داریم.

در نتیجه، لازم است با بهترین‌ منابع پژوهشی، یعنی مرتبط‌ترین و معتبرترین‌ها، کار را پیش ببریم. افزون بر این موارد، لازم است با برخی تله‌های پژوهشی که در آن‌ها گرفتار می‌شویم و زمان را از دست می‌دهیم آشنا شویم. به این مسائل در بخش منابع پژوهش و مدیریت زمان می‌پردازیم.

زمانی که منابع پژوهشی بیشتر می‌شوند یا درگیر چند پژوهش مختلف می‌شویم بدون سازمان‌دهی منابع برخی منابع را فراموش می‌کنیم، بین منابعی که قبلاً یافته‌ بودیم نمی‌توانیم به خوبی جستجو کنیم، فراموش می‌کنیم در انبوه منابعی که با زحمت بدست آورده‌ایم به چه موضوعاتی پرداخته شده بود و بسیاری مسائل دیگر که به سازماندهی منابع مربوط می‌شود. یکی از ابزارهای بسیار اثربخش در سازماندهی منابع پژوهشی نرم افزارهای مدیریت منابع هستند.

این نرم افزارها از جمع‌آوری منابع گرفته تا سازماندهی، به اشتراک‌گذاری و استناددهی منابع کمک‌های بزرگی به ما می‌کنند. در بخش مدیریت منابع پژوهشی برخی از مهمترین نرم افزارها در این حیطه را معرفی می‌کنیم و شما را با برخی از مهمترین امکانات آن‌ها آشنا می‌کنیم.

بعد از انتخاب بهترین منابع لازم است با خواندن دقیق منابع برگزیده را مطالعه کنیم. در این بخش الگویی را معرفی می‌کنیم که کمک می‌کند معناهای مهم نهفته در متن را استخراج کنیم و به صورت آگاهانه درونی‌سازی کنیم. بعلاوه، توضیح می‌دهیم که در متون علمی چگونه می‌توانیم با صرف زمان کمتری ایده‌های اصلی و شواهد و قرائنی را که آن‌ها را پشتیبانی می‌کنند بیابیم. به این مسائل در بخش خواندن دقیق می‌پردازیم.

اگر بدون یادداشت‌برداری منابع را مطالعه کنیم دست‌کم دچار چند آفت مهم می‌شویم، اول اینکه نمی‌توانیم از چارچوب منابع موجود به خوبی فاصله بگیریم، دوم اینکه بسیاری از نکات حیاتی را در پژوهش‌ از دست می‌دهیم و سوم اینکه احتمال بُروز سرقت ادبی ناخواسته زیاد می‌شود. نکات پیرامون یادداشت‌برداری اصولی را در بخش بعدی می‌آموزیم. 

یکی از مهارت‌هایی که از آغاز تا انجام یک پژوهش برای هر پژوهشگری ضروری است، مهارت‌های تفکر انتقادی است. به عنوان نمونه، یکی از ارکان هر پژوهشی پردازش اطلاعات است بدون قدرت تحلیل این پردازش امکان‌پذیر نیست. قدرت تحلیل افراد پیوند وثیقی با تفکر انتقادی دارد. در بخش تفکر انتقادی نحوه مواجهه سنجیده با پژوهش‌ها را می‌آموزیم.