آموزش المپیاد فیزیک از مباحثی است که احتمالاً خیلیها آن را با موضوعاتی مانند آموزش المپیاد نجوم «اخترفیزیک» یا حتی المپیاد ریاضی اشتباه بگیرند. اما باید توجه داشته باشید که اینها سه موضوع کاملاً متفاوت بوده و تنها، شباهتها و اشتراکاتی جزئی دارند. البته تفاوتهای این مباحث را مدال آوران المپیادهای مرتبط با آنها بهتر میتوانند توضیح دهند.
اما اگر علاقه به شرکت در کلاس المپیاد فیزیک رایگان دارید، بهتر است فرق بین آنها را بدانید. المپیاد جهانی نجوم که با نام اختر فیزیک نیز شناخته میشود برای اولین بار در سال ۱۹۹۶ توسط دو کشور سوئد و روسیه برگزار شد. جالب ذکر است برگزاری آزمون المپیاد اختر فیزیک در سال ۲۰۰۹ به عهده ایران بود.
در ادامه مبحث آموزش المپیاد فیزیک باید بدانید که المپیاد ریاضی فاصله بیشتری از نظر محتوایی با المپیاد فیزیک دارد. همانطور که میدانید مباحث مربوط به فیزیک بیشتر موضوعاتی در حوزه فیزیک، مواد و خواص آنها، سیالات و علومی از این قبلی را شامل میشوند. اما المپیاد ریاضی سؤالات و مباحث بسیار پیچیده ریاضی از تمام حوزههای علمی مرتبط با آن را در بر میگیرد.
حال که با المپیادهای مختلف آشنا شدیم بهتر میتوانیم به سؤال «المپیاد فیزیک چیست» پاسخ دهیم. المپیاد فیزیک آزمونی است که دانشآموزانی که علاقهمندی و توانمندی بالایی در فیزیک دارند خود را در سطح جهان به چالش میکشند. هدف اصلی این آزمون مقایسه سطح علمی دانشآموزان کشورهای مختلف بوده و هر ۳ سال یک بار برگزار میشود.
اولین برگزاری این این آزمون را در سال ۱۹۶۷ در کشور لهستان شاهد بودیم. دانش آموزان ۵ کشور اروپایی در این سال فرصت شرکت در المپیاد فیزیک را پیدا کردند. ایران نیز در سال ۱۳۶۷ اولین تجربه خود را در این المپیاد ثبت کرده است.
هدف برگزاری المپیاد جهانی فیزیک
هدف از آموزش المپیاد فیزیک و برگزاری کلاس المپیاد فیزیک رایگان این است که دانش آموزان سراسر جهان مورد سنجش و ارزیابی قرار گرفته و از افرادی که ضریب هوشی بالایی در این زمینه دارند، شناسایی و در جهت رشد هر چه بیشتر علم آموزشهای بیشتری ببینند. برگزاری این آزمون باعث میشود کتابهای زیادی با موضوع نمونه سؤالات المپیاد فیزیک دانشجویی و دانشآموزی تألیف شوند. جزوه المپیاد فیزیک نیز محصول دیگری در نتیجه برگزاری این آزمون جهانی است.
هدف بعدی برگزاری آموزش المپیاد فیزیک، تقویت روحیه و انگیزه دانش آموزان نسبت به تحصیل در این رشته و ادامه تحصیل با هدفگذاری اصولیتر و بهتر مطرح میشود. روحیه کار تیمی موضوع مهم دیگری است که برگزار کنندگان سعی دارند از طریق چنین آزمونهایی در اقصینقاط جهان، آن را تبدیل به یک فرهنگ عامه کنند.
مدال آوران المپیاد دانش آموزی میتوانند در آینده در یکی از رشتههای مکانیک، عمران، هوافضا و برق ادامه تحصیل دهند. داشتن چنین تجربه درخشانی، حتی در سطح شرکت و عدم دریافت مدال طلا، میتواند تأثیر زیادی در موفقیتهای شغلی و تحصیلی دانشآموزان داشته باشد.
همچنین باید اذعان کرد که آموزش المپیاد فیزیک برای دانشآموزان پایه و اساس درس فیزیک را در بر میگیرد. در نتیجه میتواند منبع خوبی برای آشنایی و درک بهتر دانشآموزان در مورد فیزیک، وقایع طبیعی و پدیدههای محیطی به شمار برود. این فعالیت میتواند پویایی و رشد دانش و علوم مختلف را در سطح جهان تقویت و تضمین کند. در واقع باید اعتراف کنیم که بسیاری از پیشرفتهای صورت گرفته در حوزههای مختلف علمی و تکنولوژی، حاصل آموزش المپیاد فیزیک و دیگر المپیادهای معرفی شده هستند.
مراحل المپیاد فیزیک
آموزش المپیاد فیزیک در ۴ مرحله برگزار میشود. اعطای مدال طلای المپیاد فیزیک مربوط به مرحله آخر است. این ۴ مرحله را در داخل کشور ایران داریم. هدف آنها نیز ایجاد آمادگی در دانشآموزان و در نهایت انتخاب بهترینها برای قرارگیری در تیم ملی المپیاد فیزیک است. در ادامه هر مرحله را به صورت جداگانه توضیح میدهیم.
مرحله اول آموزش المپیاد فیزیک
در این مرحله بین ۳۰ تا ۴۰ سؤال تستی و ۷ تا ۱۰ سؤال تشریحی با جواب کوتاه داریم. زمان پاسخگویی به این سؤالات حدود ۳ ساعت خواهد بود. در این مرحله حدود ۱۰۰۰ تا ۱۵۰۰ نفر میتوانند با دریافت نمره قبولی به مراحل بعدی راه پیدا کنند. کتابهایی که برای مرحله اول المپیاد فیزیک مناسب هستند عبارتاند از:
· الفبای نور هندسی
· فیزیک پایه (جلد ۱ تا ۴)
· الفبای الکترومغناطیس
· الفبای حرارت و سیالات
· مبانی فیزیک (جلد ۱ تا ۳)
· مبانی فیزیک (جلد ۱ و ۲)
· المپیادهای فیزیک ایران (مرحله اول)
مرحله دوم آموزش المپیاد فیزیک
این مرحله از دو بخش شکل گرفته است. بخش اول آزمون عملی «آزمایشگاهی با وسایل ساده و اولیه» خواهد بود. برای این بخش ۴۵ دقیقه زمان دارید. بخش دوم نیز شامل پاسخگویی به سؤالات تشریحی میشود.
در این بخش نیز ۷ تا ۱۰ سؤال تشریحی را برای ۳ تا ۳.۵ ساعت در نظر میگیرند که هر تیم باید بتواند به بهترین شکل ممکن به پاسخهای درست برسد. تنها ۴۰ نفر در این آزمون شانس صعود خواهند داشت. برای موفقیت در این آزمون میتوانید از کتابهای کمکی زیر استفاده کنید.
· آشنایی با مکانیک
· المپیادهای فیزیک ایران (مرحله دوم)
· حرارت و ترمودینامیک
· مکانیک کلاسیک
· فیزیک الکتریسیته و مغناطیس
· آزمايشهای فیزیک
· آشنایی با اصول آزمايشهای فیزیک
مرحله سوم آموزش المپیاد فیزیک
این مرحله را با نام دوره تابستانی نیز میشناسیم که تنها دانشآموزان سال سوم دبیرستان رشته ریاضی امکان شرکت در آن را دارند. این دوره دارای دو بخش تئوری و عملی است. ۶۰ درصد از نمره این مرحله را بخش تئوری و ۴۰ درصد باقی را بخش عملی تشکیل میدهند. ۱۰ نفر اول این مرحله مدال طلا دریافت خواهند کرد. بقیه مدال آوران نیز مدالهای نقره و برنز میگیرند. کتابهای زیر میتوانند منابع مناسبی جهت آمادگی برای این آزمون باشند.
· مکانیک کلاسیک
· تقریب و اختلال در مکانیک
· دینامیک کلاسیک
· الکتریسیته مغناطیس
· حرارت و ترمودینامیک
· ترمودینامیک تعادل
· مبانی فیزیک آماری و گرمایی
· مکانیک شارهها
· نورشناخت آشنایی با نسبیت خاص
· مقدمات معادلات دیفرانسیل و مسائل مقدار مرزی
· آشنایی با اصول آزمایشهای فیزیک
· آزمایشهای فیزیک
مرحله چهارم آموزش المپیاد فیزیک
افرادی که در مرحله قبل مدال طلا دریافت کردند برای ورود به المپیاد فیزیک جهانی به مدت یک سال آموزش میبینند. از ببین این افراد نیز ۵ نفر به عنوان تیم ملی المپیاد فیزیک جهت شرکت در المپیاد جهانی به کشور محل برگزاری اعزام میشوند. کتابهای زیر منابع مناسبی جهت آمادگی برای این آزمون هستند.
· ۱۰۰ مسئله در فیزیک کلاسیک
· مسائل فیزیک عمومی ایرودوف (جلد ۱ و ۲)
· ۲۰۰ مسئله شگفت انگیز فیزیک
· برگزيده مسائل فيزيك روسيه (اپتيتود)
آموزش المپیاد فیزیک با مکتب خونه
مکتب خونه یکی از منابع آموزش مجازی معتبر در ایران است که تمام تلاش خود را به کار میبندد تا همه حوزههای علمی، آموزش و صنعتی را پوشش دهد. آموزش المپیاد فیزیک یکی از مباحث مهم برای این مجموعه محسوب میشود. از این رو میتوانید بهترین و باکیفیتترین منابع آموزش در این زمینه را از مکتب خونه دریافت کنید.